To być może najważniejsza publiczna aukcja w świecie astronomów – oto liczący 4,5 miliarda lat meteoryt trafia pod młotek. Wartość odnalezionego na początku ubiegłego stulecia odłamka ciała niebieskiego szacowana jest na 20,5 tys. euro. Ale cenę może osiągnąć znacznie wyższą.

9a9742fd-bf56-4a84-ad93-b257be5f3d9b

Na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykły kawałek skały. Jednak eksperci z internetowego domu aukcyjnego Catawiki, na którego stronie trwa właśnie licytacja, potwierdzają autentyczność meteorytu.

– Ten starożytny, żelazny fragment ciała niebieskiego należący do oktaedrytów rozbił się miliardy lat temu na północnych terenach obecnej Skandynawii – mówi Luca Esposito, znawca skał i minerałów. I dodaje: – Wystawiony na sprzedaż, ważący ponad 26,5 kilograma dłamek, odnaleziony został dopiero w 1906 r. Badania potwierdziły jego wiek, czyniąc go tym samym najstarszym znanym na Ziemi meteorytem.

Zakopany głęboko w warstwach polodowcowej moreny przetrzymał cztery epoki lodowcowe. Pierwsze jego odłamki odnalezione zostały w pobliżu miejscowości Kitkiöjärvi, kolejne na terenie gminy Pajala, około 140 km na północ od Koła Podbiegunowego. Jego nazwa – Muonionalusta powstała zaś w 1910 r. od nazwy rzeki – Muonio, przepływającej w pobliżu miejsca odnalezienia pierwszych odłamków.

Inne fragmenty tegoż meteorytu spotkać można obecnie w kilku muzeach na całym świecie. Trwająca na stronie internetowego domu aukcyjnego Catawiki licytacja, jest więc jedyną okazją, by osoba prywatna mogła zostać posiadaczem tego najstarszego na Ziemi kosmicznego odłamka ciała niebieskiego.

Drogi wszechświat

Kosmiczny gruz wydaje się na pierwszy rzut oka mało atrakcyjny. Jednak często gram meteorytu jest droższy od grama złota najwyższej próby. To oczywiście rzadkość, ale – jak zapewniają pasjonaci – szukać warto. Bo nawet te bardziej pospolite, jeżeli są duże i otrzymają stosowny certyfikat, mogą solidnie podreperować domowy budżet. Ot, choćby niespełna 290-gramowy fragment meteorytu Morasko (to nazwa dzielnicy Poznania, gdzie spadł meteoryt) wystawiony w serwisie Allegro.pl można kupić za 700 zł. A to fragment skały, który z powodzeniem da się zamknąć w dłoni.

Ale już znaleziony pod koniec ubiegłego roku 261-kilogramowy meteoryt – największy odkopany w Polsce – fachowcy wyceniają na 1,2 mln zł. Odkopali go studenci i opolscy poszukiwacze meteorytów właśnie – Łukasz Smuła i Magdalena Skirzewska. Meteoryt ma stożkowaty kształt o wymiarach: wysokość 50 cm, szerokość 40 cm i długość 71 cm, obwód w najszerszym miejscu wynosi 2 metry. To gruboziarnisty oktaedryt typu IAB, składający się w 93 proc. z żelaza, a w 6 proc. z niklu. I jeśli wierzyć naukowcom, jest piękny. – Jako zawodowi poszukiwacze pracujemy na Morasku od 10 lat. Tym razem używając wykrywacza ramowego impulsowego do poszukiwań na dużych głębokościach, badaliśmy teren, skupiając się tylko na dużych obiektach. I udało się. To zwieńczenie naszej pracy, ale też niesamowite odkrycie nie tylko dla poszukiwaczy, ale i dla nauki – mówił dziennikarzom po wykopaniu znaleziska Łukasz Smuła.

Badania na terenie Moraska trwają od połowy XX w. Ostatnio, w latach 1997–2012, prace prowadzili tam naukowcy z Instytutu Geologii UAM, prof. Wojciech Stankowski i prof. Andrzej Muszyński. Udowodnili oni impaktowe pochodzenie kraterów meteorytowych. Na tym terenie znaleziono wiele meteorytów. Do tej pory w okolicach Moraska wydobyto oficjalnie ponad 1,5 tony pozaziemskiej materii.

Marzenie kolekcjonerów

Meteoryty to skały pochodzenia kosmicznego, które co roku w ogromnej liczbie spadają na Ziemię. Choć ich liczbę mierzy się w setkach, większość trafia do oceanów. Te, które można znaleźć na ziemi, są łakomym kąskiem dla miłośników astronomii i naukowców. Szczególnie cenne są fragmenty skał Księżyca czy Marsa. To doskonały materiał do badań Układu Słonecznego – bo choć duże okazy kosztują tysiące dolarów, ich kupno jest nieporównywalnie tańsze niż wysłanie na Księżyc czy Marsa sondy kosmicznej. Z punktu widzenia chemika są mało wartościowe – wszak to zwykłe minerały i metale, jakich sporo można znaleźć na Ziemi. Ale już geolodzy czy astronomowie zrobią wiele, aby móc zbadać strukturę skały, która powstawała w innych niż ziemskie warunkach czy w początkach kształtowania się Układu Słonecznego. Wartość meteorytów jest ogromna również dlatego, że o rzadkie okazy walczą kolekcjonerzy z całego świata. Posiadanie cennego kamienia z Księżyca jest porównywalne z posiadaniem sporego diamentu.

Pawel Pietkun

Podziel się z innymi

Powiązane artykuły